HET MEDISCH TUCHTCOLLEGE
Medisch TUCHTcollege of Medisch KLUCHTcollege?
Inleiding
Veel patiënten, bij wie een medische fout is gemaakt, denken dat het Medisch Tuchtcollege er is om hen te helpen in klachten procedures tegen de betrokken medische beoefenaars. Echter, volgens het Medisch Tuchtcollege zelf is deze organisatie daar niet voor bedoeld. Het doel van het Medisch Tuchtcollege is om door middel van medisch tuchtrecht bij te dragen aan verhoging van de kwaliteit in de gezondheidszorg door het handhaven van medische normen. Het is jammer, dat er geen Medisch Tuchtcollege is, dat als eerste doel heeft klachten van patiënten te behandelen.
Het is natuurlijk toch wel belangrijk te weten, of het Medisch Tuchtcollege slaagt haar eigen doelstelling om bij te dragen aan de verhoging van de kwaliteit door handhaven van medische normen ook te verwezenlijken.
Om die vraag te beantwoorden moeten drie aspecten onderzocht worden:
1) Wat is het aantal klachtzaken over ernstige medische fouten, dat de Medisch
Tuchtcolleges per jaar behandelen in verhouding tot het totaal aantal
ernstige medische fouten in Nederland?
2) Wat is het aantal toegekende medische klachtzaken en de zwaarte van de straffen?
3) Wat is de kwaliteit van de medische tuchtrechtspleging in het Medisch Tuchtcollege?
Aantal klachtzaken per jaar
De Medisch Tuchtcolleges behandelen gezamenlijk ca 800-1000 klachtzaken per jaar, waarvan er ca 100-200 gaan over ernstige medische fouten (met dodelijke afloop of blijvend en niet-blijvend letsel). De resterende klachten hebben betrekking op o.a. schending van het medisch beroepsgeheim en de foutieve bejegening van patiënten. Tijdens de radio discussie tussen Prof. mr. Hubben en Drs.ing. de Leeuw op tweede Paasdag bij de AVRO kwam ook het aantal ernstige medische fouten aan de orde. Prof. Hubben deed dat vanuit zijn ervaring als advocaat van patiënten, ziekenhuizen en verzekeringsmaatschappijen, maar vooral als voorzitter van een Medisch Tuchtcollege (belangenverstrengeling?). De heer de Leeuw sprak uit persoonlijke ervaring: hij heeft tot nu toe 6 klachten ingediend bij 3 verschillende Regionale Medische Tuchtcolleges; tevens sprak hij als bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Medische Dissidenten, NeVeMeDis. Deze vereniging heeft ca 40 hoorzittingen bij de 5 Medische Tuchtcolleges bijgewoond. Prof. Hubben beweerde impliciet tijdens de radio uitzending, dat de Medische Tuchtcolleges alle gemaakte medische fouten in Nederland zouden behandelen en dat zouden er dan niet meer zijn da 100-200 per jaar. Volgens de heer de Leeuw zou het aantal ernstige medische fouten per jaar wel eens veel hoger kunnen zijn. De heer de Leeuw doelde daarbij op de uitspraken van Mr. Dr. Verkruisen die het aantal van 30.000 medische fouten noemt en zich baseert op buitenlandse onderzoeken, zoals het Amerikaanse Department of Health and Human Services ("To Err is Human", onderzoeksrapport naar medische fouten van het Amerikaanse Ministerie van Volksgezondheid, zie Medische Fouten). Een dergelijk onderzoek is niet in Nederland uitgevoerd (waarom eigenlijk niet?). Indien Mr. Dr. Verkruisen (zie Medische Aansprakelijkheid, 9 mei 1997 afl.19) gelijk heeft, wordt 99% van de medische fouten dus niet behandeld door het Medisch Tuchtcollege. De pakkans voor medische beoefenaars bij ernstige medische fouten is in dat geval nihil. Volgens de Medische Tuchtcolleges zou het jaarlijks aantal ernstige medische fouten echter slechts ca 100 bedragen. Nog in augustus 2000 beweerde mr. Bakker van het Medisch Tuchtcollege, dat het aantal medische fouten veel minder zou zijn dan 30.000. Inmiddels noemt de nieuwe Inspecteur van de Volksgezondheid echter ook het aantal van 30. 000 medische fouten in de Haagse Post. De conclusie dringt zich op, dat het Medisch Tuchtcollege wat aantal medische fouten betreft, niet weet waar het eigenlijk mee bezig is!
Zwaarte van de straffen
1/3 van de medische beoefenaars wordt veroordeeld. De straffen zijn echter verwaarloosbaar. Zo is enige tijd bij dood door schuld van een pasgeboren baby door het Medisch Tuchtcollege een waarschuwing gegeven. In dat opzicht is de straf gelijk aan die van het stelen van een autoradio. Ook dan komt de veroordeelde direct weer op vrije voeten.
Kwaliteit van het Medisch Tuchtcollege
Het Medisch Tuchtcollege bestaat veelal uit twee juristen, waarvan één als voorzitter optreedt, drie artsen en een secretaris. Wie een behandeling van een klachtzaak door een Medisch Tuchtcollege heeft bijgewoond, ervaart, dat de aangeklaagde medische beoefenaars in bescherming worden genomen door het Medisch Tuchtcollege. De artsen in het Medisch Tuchtcollege stellen hun vragen zodanig, dat vervolgens de rechters voor de dokter gunstige conclusies trekken. In voetbaltermen heet dat een één-tweetje. NeVeMeDis heeft tientallen zittingen van Regionale Medische Tuchtcolleges bezocht. Daarbij is gebleken, dat de aangeklaagde artsen werden "gehoord" en alle gelegenheid van hun collega's van het Medisch Tuchtcollege kregen hun visie uitgebreid weer te geven. De patiënten, bij wie een medische fout werd gemaakt, werden "verhoord" en kregen veelal vragen te beantwoorden, waarop slechts met ja of neen geantwoord mocht worden.
Wat doen eigenlijk artsen in een medisch tuchtcollege? Zogenaamd voor de deskundige inbreng, maar is dat wel juist. Onlangs werd een klachtzaak in het Regionaal Medisch Tuchtcollege in Den Haag behandeld door twee rechters en drie artsen. De klachtzaak ging over een zeldzame ziekte. Zelfs de getuige-deskundige, een professor vaatchirurgie van een academisch ziekenhuis, moest erkennen, dat hij slechts weinig van deze zeldzame ziekte gevallen tegenkwam. In het betreffende Medische Tuchtcollege zat ook een gepensioneerde huisarts als medisch deskundige. Deze stelde geen enkele vraag. Het waarom laat zich raden. Geen kennis van zaken. De andere twee artsen stelden wel vragen. Die begrepen o.a. zeer goed, dat de aangeklaagde vaatchirurgen uit een regionaal ziekenhuis een voor de handliggende bloedprik niet hadden uitgevoerd. Wel begrepen deze twee artsen uit het Medisch Tuchtcollege helemaal, dat de diagnose van de zeldzame ziekte, waarvan volgens de getuige-deskundige nauwelijks ervaring in het betreffende regionale ziekenhuis aanwezig kon zijn, door beide aangeklaagde artsen was gemaakt. De artsen van het Medisch Tuchtcollege vroegen niet door. De voor de hand liggende vraag, waarom de beide aangeklaagde artsen de patiënt na de diagnose "zeldzame ziekte" niet naar een deskundige arts hadden gestuurd, werd niet gesteld. Al met al werden bij de patiënt geheel onnodig beide benen geamputeerd. De getuige-deskundige had tegen deze patiënt gezegd: "dat was in het academisch ziekenhuis niet gebeurd"! Hij kon zich die uitspraak echter tijdens de rechtszitting niet meer herinneren. Zo gaat dat ook altijd bij second opinies bij medische fouten.
Prof. Hubben beweerde ook tijdens bovengenoemde radio uitzending, dat de artsen die zitting hebben in het Medisch Tuchtcollege gespecialiseerd zijn in de medische discipline(s) van de klachtzaak in kwestie. Ook deze uitspraak van Prof. Hubben is twijfelachtig. Bijvoorbeeld, in de klachtzaak over de dood van Astrid van Essen door fouten van de huisarts, radiologen en oncologen, was noch een radioloog en noch een oncoloog opgenomen in het Medisch Tuchtcollege.
De rol van de artsen in het Medisch Tuchtcollege wordt duidelijk, als ment weet, dat de artsen in het Medisch Tuchtcollege benoemd worden door de KNMG, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunde.
Conclusie
Over de strafmaat en kwaliteit van het Medisch Tuchtcollege kan verschillend gedacht worden. Over het aantal ernstige medische fouten kan niet verschillend gedacht worden. Als het aantal ernstige medische fouten per jaar in Nederland ongeveer 100 bedraagt, zoals Prof. Hubben min of meer beweert, is dat aantal gelijk aan het aantal klachtzaken dat het Medisch Tuchtcollege op dit gebied behandelt. Als daarentegen het aantal medische fouten per jaar oploopt tot 30.000, zoals Prof. Verkruisen en de Inspecteur van Volksgezondheid beweren, is de "dekking" van het Medisch Tuchtcollege met 100 klachtzaken als gevolg van medische fouten per jaar minder dan 1%. Daarmee wordt 99% van de medische fouten niet door het Medisch Tuchtcollege behandeld. Hoe het Medisch Tuchtcollege dan kan stellen "een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van de gezondheidszorg" mag Joost weten. Maar ja, wie zich niets verbeeldt, is ook niets!
Opstelling NeVeMeDis t.o.v. het Medisch Tuchtcollege
De eerste conclusie is, dat in Nederland een onafhankelijk onderzoek naar het werkelijk aantal ernstige fouten moet worden uitgevoerd.
Een tweede conclusie is, dat bij een veroordeling door het Medisch Tuchtcollege de straffen verwaarloosbaar laag zijn: een berisping is al heel bijzonder en bij dood door schuld volgt een waarschuwing. Het valt moeilijk vol te houden, dat met deze "prestatie" en de behandeling van 1% van het aantal medische fouten het Medisch Tuchtcollege een bijdrage zou leveren aan verbetering van de kwaliteit van de gezondheidszorg. Het tegendeel is eerder waar. Medische beoefenaars weten, dat zij van het Medisch Tuchtcollege op dit gebied nauwelijks iets te vrezen hebben.
Een derde conclusie is, dat het Medisch Tuchtcollege door haar opstelling meer een belangenvereniging van medische beoefenaars is. De toch al zo gedupeerde patiënt heeft van het Medisch Tuchtcollege weinig goeds te verwachten. Het is niet voor niets, dat het Medisch Tuchtcollege klachtzaken jaren laat voortduren, met als gevolg, dat veel klagers de moed opgeven. In feite is het Medisch Tuchtcollege na de betrokken arts en het ziekenhuis een derde verdedigingslinie om falende artsen te beschermen. Het feit, dat slechts 1% van de medische fouten uiteindelijk bij het Medisch Tuchtcollege terecht komt, bewijst dat de artsen daar ook goed in slagen.
Een vierde conclusie is, dat door de aanwezigheid van collega artsen in het Medisch Tuchtcollege van een democratische en rechtvaardige rechtspraak bij medische fouten in Nederland nauwelijks sprake is.
NeVeMeDis wil in ieder geval geen artsen in het Medisch Tuchtcollege. Die medische inbreng is slechts bedoeld om de (schone) schijn van medische deskundigheid op te roepen. Recht moet door rechters gesproken worden en niet door dokters. De noodzakelijke medische kennis bij een klachtenzaak moet daarom verkregen worden van een organisatie voor het afgeven van Onafhankelijke Medische Second Opinions (OOMSO).
Volgens NeVeMeDis is het Medisch TUCHTcollege een Medisch KLUCHTcollege, waarin
"dokters voor rechtertje spelen"